Wat is de extra klimaatimpact als we gas uit de Verenigde Staten gebruiken in plaats van gas uit Groningen?

Bij de verbranding van aardgas komt 56 kg CO₂ vrij per GJ verbrandingswaarde. Voor een huishouden dat ongeveer 1.200 m³ aardgas per jaar verbruikt komt dat neer op 2.100 kg CO₂. Maar voordat het verbrand kan worden, zijn er natuurlijk winning, behandeling en transport nodig. En dat leidt tot extra uitstoot, die heel verschillend kan zijn afhankelijk van de oorsprong van het gas.

Voor aardgas uit het Groningse gasveld was die extra uitstoot heel klein. Dat gasveld is nu dicht. Het gas dat Nederland nu nog produceert, komt uit de ‘kleine velden’ en de Noordzee. In vergelijking heeft Nederland schone gasvelden. Maar de uitstoot van die ‘kleine velden’ en de Noordzee is wel hoger dan van het Groningse veld. Een van de redenen daarvoor is dat er bijna geen methaan bij vrijkomt. Want in Nederland en Europa hebben we daar strenge regels voor.

Eemshaven Energy Terminal (Bron: Gasunie)

Voor aardgas uit de Verenigde Staten is dat heel anders. In de eerste plaats komt daar wel behoorlijk wat methaan vrij. Methaan is het belangrijkste onderdeel van aardgas. En het is zelf ook een broeikasgas. Methaan is ongeveer 30 maal sterker dan CO₂. In de Verenigde Staten zijn de regels voor de methaanuitstoot minder streng. Methaan kan vrijkomen bij de winning, bijvoorbeeld door slordig aangelegde winningsputten. Ook kan er lekkage optreden bij de behandeling en het transport. In de Verenigde Staten wordt verder veel schaliegas gewonnen. Daarbij gebruiken ze hydraulic fracturing (‘fracking’). Hierbij zijn veel putten nodig. Dat leidt mogelijk ook tot extra uitstoot.

Het tweede belangrijke verschil is dat het aardgas vloeibaar gemaakt moet worden voor transport. De dichtheid van gasvormig methaan is te laag om getransporteerd te kunnen worden. Daarom wordt het in de Verenigde Staten vloeibaar gemaakt (liquefied natural gas, LNG) en in speciale LNG-tankers vervoerd. In Europa wordt het weer gasvormig gemaakt. Het vloeibaar maken gebeurt bij extreem lage temperaturen en dat kost veel energie. En natuurlijk is er voor het scheepstransport energie nodig.

Het ingenieursbureau RHDHV heeft een overzicht gemaakt van de emissies van broeikasgassen in de ketens van gas voor verschillende landen van herkomst [1]. Zij komt uit op een totaal van (afgerond) 25 kg CO₂-equivalent per GJ. Dat betekent dus een extra uitstoot van ruim 40%. Een derde deel hiervan heeft te maken met het vloeibaar maken van het aardgas.

Dit draagt flink bij aan onze indirecte uitstoot van broeikasgassen. We moeten hierbij wel aantekenen dat LNG uit de Verenigde Staten voor een groot deel vervanging is voor Russisch aardgas. Dat werd vanuit West-Siberië via lange pijpleidingen naar West Europa getransporteerd. Voor dat transport is veel energie nodig. Ook komt er nogal wat methaan bij vrij. De uitstoot van broeikasgassen in de ketens van het Russische gas waren in totaal maar iets minder dan die in de ketens van het Amerikaanse LNG.

Een belangrijke kanttekening: het rapport van RHDHV [1] geeft geen onzekerheden, maar die zijn er wel degelijk. Met name geldt dat voor de methaanuitstoot bij de aardgaswinning in de Verenigde Staten en in Rusland.